Được sự quan tâm và đầu tư của Đảng và Nhà nước, giáo dục Việt Nam đã có nhiều thay đổi, đạt được nhiều thành tựu lớn, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, giáo dục Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế cũng như đối mặt với nhiều thách thức. Dưới đây là những thách thức mà Việt Nam đang phải đối mặt.
Đầu tư tràn lan nhưng chưa mang lại hiệu quả
So với số tiền mà mỗi năm ngành giáo dục bỏ ra để đầu tư thì điều đáng nói ở đây là tiền đã tiêu nhưng hiệu quả lại không đạt được. Ta vẫn luôn hướng đến một nền giáo dục hiện đại, bắt kịp với nền giáo dục của các quốc gia phát triển trên thế giới. Nên chúng ta đã đầu tư xây dựng trường học, cải cách sách vở, công cụ học tập… một cách tràn lan.
Điều quan trọng là những chính sách cải cách giáo dục được đưa ra rất cụ thể, bài bản nhưng đến khi thực hiện chúng ta đều làm chưa đến nơi đến chốn. Vì thế mà không mang lại hiệu quả cao, đầu tư xây dựng nhiều trường tư thục để thu hút học sinh nhưng quên mất cần chú trọng vào chất lượng, cải cách sách giáo khoa nhưng lại sinh ra nhiều bất cập hơn, đầu tư nâng cấp trang thiết bị dạy và học cho giáo viên học sinh nhưng chất lượng học tập vẫn thấp, tình trạng gian lận thi cử vẫn diễn ra liên tục…
Mất cân bằng giữa cung và cầu
Hiện nay hầu như các bậc tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông, thậm chí là đại học vẫn xảy ra các trường hợp bị quá tải hoặc thiếu trầm trọng học sinh, sinh viên. Vì sự đầu tư giáo dục diễn ra không đồng đều qua các năm hậu quả là cân đối giữa cung và cầu. Một số khu vực như tỉnh lẻ, vùng sâu vùng xa số lượng trường học còn rất ít nên rất nhiều trẻ em không được đến trường. Trong khi đó, những khu vực khác lại có quá nhiều trường học tư thục mọc lên dẫn đến việc kén chọn.
Vấn đề này nổi cộm ở bậc giáo dục đại học, cao đẳng, khi số lượng trường học và chất lượng giảng dạy không tương xứng với nhau khiến nhiều sinh viên ra trường không có việc làm. Sinh viên chạy theo xu hướng học cho bằng bạn bằng bè hoặc ùa theo những ngành nghề dễ kiếm việc, thu nhập cao trước mắt mà không nhìn đến tương lai. Điều này dẫn đến việc mất kiểm soát và định hướng nghề nghiệp không hiệu quả hoặc bị sai lệch, bởi rất có thể sau quãng thời gian theo học đến khi bạn ra trường, xu hướng nghề bạn chọn lại bị thừa nhân lực hoặc không còn là ngành hót của xã hội ở thời điểm hiện tại thì hệ quả thất nghiệp là điều tất yếu.
Phương pháp giảng dạy chưa thực sự hiệu quả
Ở bậc tiểu học và phổ thông lượng kiến thức dung nạp cho học sinh đang bị quá tải, trong khi đó lại đang bị thiên về kiến thức lý thuyết mà không có áp dụng thực tế. Học sinh mất quá nhiều thời gian vào việc soạn bài, học thuộc lòng và làm bài tập mà không có không có thời gian thư giãn, vui chơi giải trí bên ngoài. Thầy cô giáo và phụ huynh lại tập trung quá nhiều vào các môn học chính như Tiếng Việt, Toán, Tiếng Anh mà xem nhẹ các môn phụ dẫn đến tình trạng học lệch, học tủ. Quan trọng hơn là hiện nay giáo dục nước ta vẫn còn đang quá xem trọng điểm số và thành tích dẫn đến tình trạng gian lận trong thi cử. Chính vì quá trình đào tạo ở các trường học không theo một quy trình chặt chẽ hay khoa học khiến cho giáo dục nước ta cứ mãi trì trệ, không phát triển lên mà còn có dấu hiệu tụt hậu so với các nước thế giới.
Trên đây là những thách thức mà giáo dục Việt Nam đang phải đối mặt. Vì vậy mà cần phải nhận rõ thách thức, khai thác tốt cơ hội để có chủ trương, biện pháp khắc phục, chính là những vấn đề cần quan tâm trong mục tiêu và nhiệm vụ đổi mới, phát triển nền giáo dục nước nhà.