Giai đoạn Trung học (THCS & THPT) là một giai đoạn rất quan trọng trong sự phát triển của mỗi người, giai đoạn mà tâm, sinh lý của mỗi người (mỗi học sinh) có sự thay đổi mạnh mẽ: thích thể hiện bản thân hơn, chăm chút vẻ ngoài hơn, ít biểu lộ cảm xúc hơn,… Điều này cũng sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình học tập của học sinh ở bậc trung học. Trong cuốn “Bài học giáo dục từ nước Mĩ” có viết: ‘mục tiêu của cải cách trường trung học phải là khiến tất cả các trường học trở nên giống với những trường hiểu học tốt nhất’. Những yếu tố nào đóng vai trò cốt lõi trong việc tạo động lực cho tất cả học sinh vươn đến những thành tích tốt hơn ở cấp cao hơn? Hãy cùng IPER tìm hiểu ngay sau đây nhé!
Sự thấu hiểu của giáo viên với học sinh
‘Bạn không thể tạo động lực cho một học sinh khi mà bạn không hiểu về em ấy’
Trong một khảo sát với học sinh trung học, được yêu cầu nêu ra một thay đổi quan trọng nhất nên được thực hiện và có thể cải thiện việc học của mình thì đa số đều trả lời “có những thầy cô biết và quan tâm đến mình”
Nhưng nhìn vào thực tế một chút nhé. Một trường THPT hoặc THCS điển hình (tại Mỹ) có tỉ lệ học sinh và giáo viên là 18:1. Nghĩa là, một giáo viên sẽ gặp trung bình 150 học sinh/học kỳ hoặc năm học. Khi đến giờ ra chơi, tan trường, học sinh và cả giáo viên sẽ lẫn vào đại dương không lồ ~ 1.500 – 4.000 con người ngoài cổng trường. Thậm chí, ở một số trường, giáo viên còn chẳng nhớ nổi tên của tất cả đồng nghiệp, chứ chưa nói đến học sinh.
Vậy làm thế nào để thấy cô có thể hiểu được tất cả học sinh và xây dựng động lực cho các em?
Chương trình học, đào tạo thu hút, tạo ra thử thách trí tuệ
“Nhàm chán” – là suy nghĩ của rất nhiều học sinh trung học khi tham gia vào các giờ học trên lớp, đặc biệt các môn học lý thuyết, có tính học thuật cao. Tony Wagner có viết như sau: ‘Bản thân từ “học thuật” đã trở nên đồng nghĩa với không phù hợp, không có giá trị trong thực tế, mang tính lý thuyết và không có bất kỳ giá trị thực dụng nào”, một định nghĩa mà thế giới này nhận được từ cuốn từ điển được rất nhiều người sử dụng’
Tuy nhiên, nội dung kiến thức chỉ là một nửa vấn đề. Nửa còn lại là cách người ta truyền đạt nó. Và hiếm khi họ đưa học sinh vào những cuộc thảo luận thực sự. Trong một nghiên cứu, John Goodlad phát hiện ra thời gian giáo viên nói chiếm trung bình hơn 70% thời gian tiết học.
Hệ quả là nhiều học sinh không còn hứng thú với tất cả các hoạt động học tập ngay từ khi còn nhỏ. Chính vì vậy, quá trình tạo ra một chương trình đầy thử thách về mặt trí tuệ – một chương trình chuẩn bị cho học sinh hành trang bước vào đại học nhưng sẽ mang tính thiết thực và hấp dẫn hơn nhiều so với các khoá học “dự bị đại học truyền thống”
Tiếng nói của học sinh cần được khuyến khích
Khuyến khích xây dựng tiếng nói của học sinh là thứ tạo ra động lực cho học sinh trong công việc và sản phẩm tại Trung học. Tiếng nói của học sinh xuất hiện ở mọi nơi. Mọi học sinh đều có thể có những ý tưởng đầy sức mạnh và đáng để lắng nghe. Vì vậy, cần thường xuyên tổ chức những buổi họp, thảo luận các vấn đề đương đại, bày tỏ lo lắng và lên tiếng ủng hộ những thay đổi trường học cho học sinh. Người lớn sẽ lắng nghe và phản hồi mà hoàn toàn không tỏ ra rằng mình là bề trên và xem xét một cách nghiêm túc các ỷ tưởng và quan niệm của học sinh.
Sự phát triển tiếng nói học sinh là cách duy nhất để việc học tập thật sự diễn ra.
Học sinh có cơ hội để học tập “trong thế giới thực”
Các kỳ thực tập là một cách khác để học sinh học trong thế giới thực. Đa số học sinh cũng học ít nhất một môn tại một trường đại học địa phương vào năm cuối cùng ở trường và đây là cơ hội để mỗi em theo đuổi một lĩnh vực tri thức cụ thể mà mình quan tâm, đồng thời được làm quen với những đòi hỏi của cuộc sống ở trường đại học.
Học sinh có một hệ thống hỗ trợ cảm xúc.
Có nhiều cách khuyến khích mối quan hệ giữa người lớn và học sinh. Trong đó thiết kế và duy trì hoạt động của “chương trình tư vấn” cho tất cả học sinh là một big idea cho vấn đề này. Những buổi gặp mặt là thời gian để học sinh có thêm sự hõ trợ hoặc để hoàn thành bài vở, đồng thời cũng là thời gian để nói lên những vấn đề họ gặp phải trong trường học: học tập, sức khoẻ, mối quan hệ với bạn bè,…
Nếu một học sinh bỏ lỡ một giờ học hoặc đang chật vật với một vấn đề cá nhân thì một người lớn hiểu rõ họ sinh ấy sẽ lắng nghe vấn đề và có thể giúp đỡ ngay lập tức.
Tạo ra mối quan hệ khăng khít giữa nhà trường và phụ huynh
Mối quan hệ giữa nhà trường và phụ huynh sẽ giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc tạo động lực học tập cho học sinh. Nhiều người làm giáo dục ở bậc trung học phàn nàn về tình trạng thiếu sự tham gia của phụ huynh ở trường học, nhưng rất ít người dành thời gian để thực sự xem xét những rào cản do chính cấu trúc trường học tạo ra. Đối với nhiều người, trường học khong phải là trải nghiệm đặc biệt vui vẻ hay một nơi họ cảm thấy bản thân thành công khi ở đó. Vì thế, đối với một số gia đình, chỉ riêng việc bước qua ngưỡng cửa của một ngôi trường đã đòi hỏi một lần cầu nguyện hoặc thậm chí sự can đảm.
Cung cấp môi trường học đường an toàn và đầy tôn trọng.
Gần đây, trên các phương tiện truyền thông, báo chí, chúng ta bắt gặp khá thường xuyên các câu chuyện về bạo hành học đường, cách ứng xử thiếu tổn trọng của giáo viên với học sinh,… Sự an toàn và cảm giác găn bó, thuộc về một cộng đồng là yếu tố kiên quyết cần được bảo đảm cho học sinh tại trường học.
Sự tôn trọng và tin tưởng là giá trị cốt lõi không hề giấu giém của ngôi trường và là kết quả sinh ra từ cấu trúc của nó. Tác giả Mĩ gốc Phi Henry Louis Gates: “Không thể bao dung khi không có sự tôn trọng – Và không thể có tôn trọng khi không có sự thấu hiểu”.
Độc giả có thể tìm đọc thêm cuốn “Bài học giáo dục từ nước Mĩ” để tìm hiểu thêm tại đây.
